Basketbol 1891 yılında James Naismith tarafından bulunmuştur. 

Massachusetts  Springfield  de YMCA Spor Okulunda öğretmenlik yapan James Naismith‘in  bu oyunu icat ederken ilk amacı, soğuk kış günlerinde öğrencilerinin dışarı çıkamaması nedeniyle onlara, kapalı alanda vakit geçirebilecekleri bir oyun vermekti. İlk zamanlar basketbol potası 3 metre yüksekliğindeydi. Pota çemberi yerine şeftali sepeti kullanılmaktaydı. Oyuncular sayı yaptıklarında top şeftali sepetinin içerisinde kalmaktaydı. Bir kişi her seferinde topu sepetin içerisinden çıkartmak zorunda kalıyordu. Bu zorluk ve zaman kaybı nedeniyle sepetin altı kesilerek topun aşağıya kendisin düşmesi sağlandı. 

James Naismith, 6 Kasım 1861’de Ontario, Kanada doğdu, 28 Kasım 1939’da Kansas, ABD’de öldü.  Genç bir adam olarak, Naismith teoloji eğitimi aldı ve çeşitli spor dalarında başarılı oldu.

Naismith yeni oyunu için futbol, ​​Amerikan futbolu, çim hokeyi ve diğer açık hava sporlarının bazi özelliklerini seçti ve teoride oyuncular arasındaki vücut temasını tamamen ortadan kaldırmayı amaçlayarak basketbolu tasarladı. O zamanlar beden eğitimi sınıfları 18 kişiden oluşuyordu, ilk basketbol maçları her iki tarafın 9’ar kişiden oluştuğu bir şekilde oynadı (Daha sonraları bu sayı 5’e düştü).

İlk oyunlarda yüksek biryere asılmış şeftali sepetleri topun atılacağı hedef olarak kullanıldı, bu yüzden sepete giren topu geri almak için bir merdiven gerekli oluyordu. Naismith’in topla yürümeyi veya koşmayı yasaklayan ve fiziksel teması kısıtlayan orijinal kuralları, zamanla dünya çapında yayılan oyunun temeli oldu.

1898’de Naismith, Colorado Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne doktor olarak kabul edildi.  1937’ye kadar Kansas Üniversitesi’nde beden eğitimi bölümü başkanlığı ve 1908 yılına kadar basketbol koçluğu da yapmıştır.